महाशिवरात्री हा सर्वात आदरणीय भारतीय सणांपैकी एक आहे आणि भगवान शिवाच्या सन्मानार्थ हिंदू मोठ्या भक्ती आणि उत्साहाने हा सण साजरा करतात. शिवरात्री, शब्दशः म्हणजे शिवाची महान रात्र, आणि भगवान शिवाने देवी पार्वतीशी ज्या दिवशी लग्न केले त्या दिवशी साजरी केली जाते.
महाशिवरात्री निमित्त भाविक दिवसभर उपवास करतात आणि मोठ्या श्रद्धेने भगवान शंकराची पूजा करतात. महाशिवरात्रीचा उपवास उत्सवाच्या सकाळी सुरू होतो आणि दुसऱ्या दिवशी सकाळी संपतो. महाशिवरात्रीसह सर्व शिवरात्रीस (दर महिन्यात एक शिवरात्री असते) उपवासाचे नियम सारखेच असतात.
महाशिवरात्री व्रताचे विशेष काय?
असे मानले जाते की जो कोणी या दिवशी भगवान शंकराची पूजा करतो त्याला भगवंताची कृपा प्राप्त होते आणि मोक्ष प्राप्त होतो. या दिवशी केलेल्या उपवासाची बरोबरी वर्षभर केलेल्या कठोर प्रार्थनेच्या फायद्यांएवढी होऊ शकते! धर्मग्रंथात भगवान शिवांनी असे वचन दिले आहे की जो कोणी त्यांची उपासना करतो आणि महाशिवरात्रीचा उपवास करतो , तो त्यांना स्वतःच्या पुत्र कार्तिकेयापेक्षा प्रिय असेल!
तर, महाशिवरात्रीच्या शुभ मुहूर्तावर उपवास आणि प्रार्थना करून तुम्ही सर्वजण आनंदात चिंब भिजण्यासाठी तयार आहात का?
तुम्हाला शारीरिक आणि आध्यात्मिक रित्या निरोगी, शरीरात ओलावा टिकवणारे, शरीर शुद्धी प्रक्रिया आणि टवटवीत राहण्यास मदत करण्यासाठी येथे काही उपवासाच्या टिप्स देत आहेत.
महाशिवरात्री व्रतासाठी उपयुक्त टिप्स
१. स्वतःला मानसिकदृष्ट्या तयार करा
तुम्ही एका पवित्र आणि शुद्ध कारणासाठी उपवास पाळत असल्याने, आनंदी, शांत आणि प्रार्थनापूर्वक राहणे तुमचा दिवस सहजतेने घालवण्यास मदत करेल. तणावमुक्त आणि आनंदी राहा, जेणेकरून तुम्हाला उत्साही वाटेल आणि तुमची प्रकृती (जन्मजात निसर्ग) संतुलित ठेवा – हे तुम्हाला तुमचा उपवास अधिक सहजपणे करण्यास मदत करेल.
२. स्वतःला चांगले हायड्रेटेड ठेवा / पाणी भरपूर प्या
तुमचे शरीर शुद्ध करण्यासाठी तुम्ही उपवास करत असताना किमान आठ ग्लास पाणी प्या – ते विष आणि कचरा धुण्यास मदत करेल. जर तुम्ही फक्त पाण्यावर उपवास करत असाल तर तुमच्या शरीराच्या गरजा पूर्ण करण्यासाठी पाण्याचे प्रमाण वाढवा. हे तुम्हाला उत्साही राहण्यास आणि थकवा आणि भूक लागणे टाळण्यास देखील मदत करेल. तथापि, जर तुमची पित्ता (आम्लता) पातळी खूप जास्त असेल तर, पाण्यासोबत हलका आहार घेणे चांगले होईल कारण या शरीराच्या प्रकारामुळे विषारी पदार्थ खूप लवकर बाहेर पडतात.
३. जड किंवा कठोर शारीरिक हालचाली टाळा
तुम्ही उपवास करत असताना, तुमचा चयापचय दर राखण्यासाठी आणि दिवसभर सक्रिय राहण्यासाठी जड कसरत किंवा कोणतेही शारीरिकदृष्ट्या आव्हानात्मक काम/क्रियाकलाप टाळणे चांगले. त्याऐवजी, तुम्ही बैठे काम करणे, अध्यात्मिक पुस्तके वाचणे, भक्ती संगीत ऐकणे किंवा तुमचे शरीर आणि मन शांत करण्यासाठी ध्यान करणे यासारखे अधिक बैठे मनोरंजनात्मक कार्यक्रम निवडा.
४. शरीराच्या साठी द्रव पदार्थ निवडा
ज्यांना उपाशी राहणे कठीण वाटते किंवा ज्यांना आरोग्याच्या समस्या आहेत त्यांच्यासाठी विविध द्रव पदार्थांसह उपवास करणे हा एक आरोग्यदायी पर्याय आहे. उदाहरणार्थ, गरोदर स्त्रिया आणि मधुमेह असलेले लोक, पाचन समस्या, तीव्र अशक्तपणा आणि असे आजार असणाऱ्यांसाठी.
५. हलके खा (जर तुम्हाला हवे असेल तर)
तुमचा उपवास यशस्वीपणे पार पाडण्यासाठी तुम्ही तुमच्या आहारात फळांचा रस, दूध, मिल्कशेक, हर्बल चहा, दही किंवा ताक यांचा समावेश करू शकता.
तुमच्या शिवरात्रीच्या व्रतामध्ये डाळी, तांदूळ, गहू आणि टेबल मीठ यांच्या ऐवजी टॅपिओका, बटाटे, रताळी, केळी, पपई आणि खरबूज यांसारख्या फळांचा वापर केला जाऊ शकतो. आपल्या आहारात चव टिकवण्यासाठी खडे मिठाचा वापर करा. तुमचे शरीर प्रकार उपवासासाठी योग्य आहे की नाही हे जाणून घेण्यासाठी आयुर्वेदिक डॉक्टरकडे तपासा.
तुमचा शिवरात्रीचा उपवास सोडण्यासाठी उपयुक्त टिप्स
तुम्ही उपवास सुरू करण्यापूर्वी, तुम्ही कमी प्रमाणात आणि वारंवार खात असल्याची खात्री करा. जेव्हा तुम्ही तुमचा उपवास सोडणार असाल, तेव्हा खात्री करा की तुम्ही फायबर आणि प्रथिने जास्त आणि कॅलरी कमी असलेल्या सहज पचण्याजोगे अन्नाचे कमी प्रमाणात खाणे निवडले आहे. या निरोगी उपवास टिप्स तुम्हाला स्वतःला तुमची आंतरिक शुद्धी करण्यास सक्षम करू शकतात. मग तुमचे लक्ष तुमच्या उपवासाच्या मुख्य भागावर केंद्रित होऊ शकते – म्हणजेच, ईश्वराशी एक होण्यासाठी एक केंद्रित ध्यान अवस्था प्राप्त करणे!
