एक अज्ञात आणि रहस्यमय ऊर्जा आहे जी आपल्या सर्वांना चालवित आहे. शास्त्रज्ञ अद्याप त्याला नाव देऊ शकलेले नाहीत. तथापि, पूर्वीच्या संतांनी या अज्ञात उर्जेला शिव म्हटले आहे.
शिव ही ऊर्जा आहे जी प्रत्येक जीवाला जिवंत करते असे मानले जाते. शिवामुळे आपण श्वास घेऊ शकतो, खाऊ शकतो, फिरू शकतो आणि आपली दैनंदिन कामे करू शकतो. ही ऊर्जा केवळ सजीवांना चालवते असे नाही, तर ती निर्जीव वस्तूंमध्येही राहते – त्यांची ऊर्जा म्हणून. शिव, अशा प्रकारे अस्तित्व चालवते.
आपण महाशिवरात्री कां साजरी करतो?
जीवनाच्या दैनंदिन धावपळीत, आपण आपल्या उर्जेचा स्त्रोत विसरतो – जो आपल्याला चालवत आहे. महाशिवरात्री हा स्मरण करण्याचा आणि आपली जाणीव आपल्या अस्तित्वाच्या आधारावर घेऊन जाण्याचा सण आहे: शिव.
पण, शिवरात्री कां साजरी केली जाते? या प्रसंगाभोवती एकापेक्षा एक महाशिवरात्रीच्या कथा आहेत. येथे खाली काही आहेत:
- एक म्हणजे या दिवशी भगवान शिवाने पार्वतीशी विवाह केला. तर, हा या पवित्र मिलनचा उत्सव आहे.
- आणखी एक म्हणजे जेव्हा देव आणि दानवांनी समुद्रमंथन करून खोलवर असलेले अमृत प्राप्त केले तेव्हा विषाचा कलश बाहेर पडला. भगवान शिवाने हे विष प्राशन करून देव आणि मानवजात दोघांचेही रक्षण केले. विष प्रभूच्या घशात गेले आणि ते निळे झाले. जगाच्या रक्षणकर्त्याचा सन्मान करण्यासाठी, शिवरात्री साजरी केली जाते.
- आणखी एक आख्यायिका अशी आहे की गंगा देवी पूर्ण शक्तीने, अतिशय वेगाने स्वर्गातून खाली आली तेव्हा भगवान शिवाने तिला आपल्या माथ्यावरील केश कलापात पकडले आणि अनेक प्रवाहांच्या रूपात तिला पृथ्वीवर सोडले. यामुळे पृथ्वीवरील विनाश टाळला गेला. त्याचे अभिवादन म्हणून या शुभ रात्री शिवलिंगाला स्नान घातले जाते.
- तसेच, निराकार देव सदाशिव मध्यरात्री लिंगोद्भव मूर्तीच्या रूपात प्रकट झाल्याचे मानले जाते. त्यामुळे लोक रात्रभर जागून देवाची प्रार्थना करतात.
आपण शिवरात्री कां साजरी करतो हे सांगणाऱ्या या काही कथा आहेत. पण, शिवरात्रीला आपण काय करतो?
महाशिवरात्रीला काय करावे?
महाशिवरात्री हा भगवान शिवाचा सन्मान करण्याचा आणि साजरा करण्याचा दिवस आहे – जीवनाचा सन्मान करा आणि अस्तित्व साजरे करा. बहुतेक लोक महाशिवरात्रीचा दिवस प्रार्थना, ध्यान आणि उत्सवात घालवतात. महाशिवरात्रीला काय करावे याची यादी येथे आहे.
- उपवासाचे पालन करा
- ध्यान करा
- ओम नमः शिवाय मंत्राचा जप करा
- महाशिवरात्रीच्या पूजेला किंवा रुद्र पूजेला उपस्थित राहा
- शिवलिंगाची पूजा करावी
१. महाशिवरात्रीच्या दिवशी उपवास करावा
उपवास शरीराला विषमुक्त करतो आणि मनाची अस्वस्थता कमी करतो. चंचल नसलेले मन सहज ध्यानात जाते. म्हणून, महाशिवरात्रीचा उपवास शरीराला विषमुक्त करतो आणि ध्यान करण्यास मदत करतो. सहज पचण्याजोगी फळे किंवा पदार्थांसह उपवास करण्याची शिफारस केली जाते. महाशिवरात्री उपवास मार्गदर्शक तत्त्वांबद्दल अधिक जाणून घ्या.
२. महाशिवरात्रीला ध्यान करावे
महाशिवरात्रीच्या रात्री नक्षत्रांची स्थिती ध्यानासाठी अत्यंत शुभ मानली जाते. त्यामुळे शिवरात्रीला लोकांनी जागृत राहून ध्यान करणे उचित आहे.
प्राचीन काळी लोक म्हणायचे, ‘जर तुम्ही दररोज ध्यान करू शकत नसाल तर वर्षातून किमान एक दिवस तरी – शिवरात्रीच्या दिवशी जागृत रहा आणि ध्यान करा.
तुमच्यात खोलवर असलेले देवत्व जागृत करा.
देवत्व तुमच्यात आहे, ते जागे होऊ द्या!
३. ओम नमः शिवाय मंत्राचा जप करा
- ‘ओम नमः शिवाय’ हा महाशिवरात्रीला जपण्यासाठी योग्य मंत्र आहे, कारण तो लगेच तुमची उर्जा वाढवतो.
- ‘ओम’ मंत्रामध्ये विश्वाच्या आवाजाचा संदर्भ आहे. याचा अर्थ शांती आणि प्रेम. ‘नमः शिवाय’ मधील ‘न’, ‘म’, ‘शि’, ‘वा’, ‘य’ ही पाच अक्षरे पृथ्वी, जल, अग्नी, वायू आणि आकाश या पाच घटकांना सूचित करतात.
- ‘ओम नमः शिवाय’ चा जप केल्याने विश्वाच्या पाच तत्वांचा सुसंवाद होतो. जेव्हा पाचही घटकांमध्ये शांती, प्रेम आणि एकोपा असतो, तेव्हा आनंद आणि आनंद असतो.
- ओम नमः शिवाय जपा सोबत तुम्ही शिव तांडव स्तोत्रम् आणि काल भैरव अष्टकम ऐकू शकता.
४. महाशिवरात्रीच्या पूजेला किंवा रुद्र पूजेला उपस्थित राहा
रुद्र पूजा किंवा महाशिवरात्री पूजा हा भगवान शिवाचा सन्मान करण्यासाठी केला जाणारा एक विशेष सोहळा आहे. यात काही विधींसह विशेष वैदिक मंत्रांचे पठण करणे समाविष्ट आहे. रुद्र पूजेमुळे वातावरणात सकारात्मकता आणि शुद्धता येते आणि नकारात्मक भावनांचे रूपांतर होते. पूजेत भाग घेणे आणि मंत्रोच्चार ऐकणे मनाला सहजतेने ध्यानात गुंतवण्यास मदत करते.
आर्ट ऑफ लिव्हिंग इंटरनॅशनल सेंटर, बेंगळुरू येथे महाशिवरात्री पूजेच्या मंत्रांसोबत ध्यान करा.
५. शिवलिंगाची पूजा करावी
शिवलिंग हे निराकार शिवाचे प्रतिक आहे. शिवलिंगाची पूजा करताना त्याला ‘बेल पत्र’ (बेलच्या झाडाची पाने) अर्पण करणे समाविष्ट आहे. ‘बेल पत्र’ अर्पण करणे हे तुमच्या अस्तित्वाच्या तीन पैलूंचे प्रतिनिधित्व करते – रजस (क्रियाकलापांसाठी जबाबदार असलेला तुमचा पैलू), तमस (जडत्व आणणारा पैलू) आणि सत्व (तुमचा सकारात्मकता, शांती आणि सर्जनशीलता असलेला पैलू). या तीन पैलूंचा तुमच्या मनावर आणि कृतींवर परिणाम होतो. तिघांना परमात्म्याला समर्पण केल्याने शांती आणि स्वातंत्र्य मिळते.
