આ આસન (મુદ્રા) નો શાબ્દિક અર્થ પૂર્વ તરફ ખેંચવાનો છે. જોકે, આનો પૂર્વ દિશામાં ખેંચાણ સાથે કોઈ સંબંધ નથી. પૂર્વોત્તનાસન ખાસ કરીને ‘પૂર્વ’ આગળના ભાગમાં પ્રાણિક સૂક્ષ્મ શક્તિઓના પ્રવાહનો ઉલ્લેખ કરે છે.
પૂર્વ = પૂર્વ + ઉત્તાન = મહત્તમ ખેંચાણ + આસન = શારીરિક સ્થિતિ
આ આસનનો ઉચ્ચાર પૂર્વોત્તનાસન તરીકે થાય છે
પૂર્વોત્તનાસનનો અભ્યાસ કેવી રીતે કરવો ?
- પગ સીધા સામે લંબાવીને બેસો, પગ એકસાથે રાખો અને કરોડરજ્જુ ટટ્ટાર રાખો.
- હથેળીઓને કમરની આસપાસ અથવા ખભાના સ્તરે ફ્લોર પર રાખો, આંગળીઓ તમારાથી દૂર હોય. હાથને વાળશો નહીં.
- પાછળ ઝૂકો અને તમારા હાથથી તમારા શરીરના વજનને ટેકો આપો.
- શ્વાસ લેતા, પેલ્વિસને ઉપર ઉઠાવો, આખા શરીરને સીધું રાખો.
- તમારા ઘૂંટણ સીધા રાખો અને પગને ફ્લોર પર સપાટ રાખો. પગના અંગૂઠાને જમીન પર રાખો અને પછી તળિયા જમીન પર રહેશે. માથું પાછું જમીન તરફ રહેવા દો.
- આ આસનમાં વિશ્રામ કરો અને શ્વાસ ચાલુ રાખો.
- શ્વાસ બહાર કાઢતી વખતે, બેસવાની સ્થિતિમાં પાછા આવો અને આરામ કરો.
- તમારી આંગળીઓને વિરુદ્ધ દિશામાં ઇશારો કરીને આ આસનનું પુનરાવર્તન કરો.
પૂર્વોત્તાનાસનના ફાયદા
- કાંડા, હાથ, ખભા, પીઠ અને કરોડરજ્જુને મજબૂત બનાવે છે.
- પગ અને કમરને ખેંચે છે.
- શ્વસન કાર્યમાં સુધારો કરે છે.
- આંતરડા અને પેટના અવયવોને ખેંચે છે.
- થાઇરોઇડ ગ્રંથિને ઉત્તેજિત કરે છે
પૂરોત્તાનાસનના વિરોધાભાસ
શરીરનું આખું વજન મુખ્યત્વે હાથ અને કાંડા દ્વારા ટેકો આપવાનું હોવાથી, કાંડાની ઇજાઓ ધરાવતા લોકોએ આ આસન ટાળવું જોઈએ. ઉપરાંત, જે લોકોને ગરદનની કોઈપણ ઈજા થઈ હોય તેમણે આ મુદ્રા કરવાનું સંપૂર્ણપણે ટાળવું જોઈએ અથવા આ મુદ્રા કરતી વખતે ખુરશીનો ટેકો લેવો જોઈએ.
બધા યોગ આસન પાછલા યોગ આસન: પશ્ચિમોત્તાનાસન આગળનો યોગ આસન: અર્ધ મત્સ્યેન્દ્રાસન
